Od melatoniny do Fitomelatoniny
 

Od melatoniny do Fitomelatoniny

 

Odkrywcą Fitomelatoniny jest dr Francesca Ferri, która przez lata zajmowała się naukowo badaniem melatoniny w kontekście jej szerokiego zastosowania u ludzi, zarówno jako kosmetyku, jak i leku. W Trento, na północy Włoch, w 2001 roku wraz z grupą naukowców, którzy mieli ogromne doświadczenie w produktach farmaceutycznych pozyskiwanych z roślin, stworzyła firmę, której główną filozofią jest hasło „Naturala jest synonimem wiedzy” – czyli wszystkie naturalne składniki, jakie są używane w produktach, są dokładnie naukowo przebadane (szczególnie dotyczy to melatoniny).

Wielkim sukcesem dr Francesci Ferri było odkrycie i opatentowanie w pierwszej połowie lat 90-tych sposobu wydobywania Fitomelatoniny, oleistego ekstraktu pochodzenia roślinnego, bogatego w melatoninę o identycznej budowie chemicznej jak ta produkowana przez organizm ludzki. Konsekwencją tego odkrycia było stworzenie organicznej linii psychokosmetyków opartych na FITOMELATONIE.

Fitomelatonina jest pozyskiwana z roślin takich jak Avena sativa (owies zwyczajny), Achillea millefolium (krwawnik pospolity), Salvia officinalis (szałwia zwyczajna), rosnących w północnych Włoszech, w okolicach Trento, na stokach czystych alpejskich łąk (obszar wpisany przez UNESCO do World Heritage Site).

Ale co to jest melatonia i czemu jest tak ważne, żeby uzupełniać ją w naszym organizmie?

Melatonina – hormon wydzielany przez szyszynkę, odkryty w 1958 roku przez Aarona Lernera. Melatonina jest bliską pochodną serotoniny, produkowana jest z tryptofanu (aminokwasu dostarczanego z pokarmem).

Charakteryzuje się dobowym rytmem wydzielania i syntezy. W ciągu dnia jest produkowana w niewielkich ilościach (jej stężenie w surowicy wynosi od 5 do 20 pg/mL), natomiast głównie jest wytwarzana w godzinach nocnych, by w okresie szczytu wydzielania (między godz. 24 a 3) osiągnąć w surowicy stężenie kilkakrotnie wyższe niż w ciągu dnia (80 – 120 pg/mL). Rytm dobowy wydzielania melatoniny pojawia się u człowieka między 6 a 9 tygodniem życia i w pełni wykształca między 21 a 27 tygodniem życia. Istnieje zależność stężeń melatoniny od wieku. Szczyt nocnej amplitudy wydzielania występuje między 4 a 10 rokiem życia, a w okresie pokwitania obserwuje się znaczący spadek wydzielania. Osiągnięte wtedy stężenia utrzymują się na względnie stabilnym poziomie do około 35 roku życia, po czym następuje wyraźny spadek, tak że w wieku podeszłym różnice między stężeniami w ciągu dnia i w nocy są niewielkie.

Podstawowym regulatorem wydzielania melatoniny jest cykl światło-ciemność. Informacja o warunkach oświetlenia dociera do siatkówki, a następnie poprzez układ nerwowy pobudzane są różne układy enzymatyczne, które powodują wydzielanie melatoniny.

Melatonina synchronizuje wiele procesów fizjologicznych (kontrolę rytmu dobowego, w tym snu i czuwania, ułatwianie zasypiania, regulację ciśnienie krwi, wpływa na funkcje nerek).

Jej działanie ogólnie można podzielić na 2 typy – pierwszy typ wynikający z jej roli jako przekaźnika informacji o warunkach świetlnych otoczenia (rytmy dobowe, dojrzewanie, adaptacje sezonowe) oraz drugi typ – działanie ochronne wynikające z jej właściwości immunomodulujących i antyoksydacyjnych.

Jako cząsteczka amfifilowa bardzo dobrze przekracza bariery biologiczne, może wiązać się z receptorami błonowymi i jądrowymi, białkami cytozolowymi i stabilizować błony mitochondrialne. Pozwala to również melatoninie na wychwytywanie wolnych rodników w dwuwarstwie lipidowej, co zapobiega peroksydacji lipidów po naświetleniu promieniowaniem UVC.

Melatonina występuje powszechnie zarówno w świecie zwierząt (kręgowce, bezkręgowce, bakterie), jak i w świecie roślin. Wśród roślin te z regionu alpejskiego i śródziemnomorskiego charakteryzują się największym stężeniem melatoniny ze względu na wysoki stopień stresu oksydacyjnego. Rośliny te narażone są na skrajne temperatury oraz promieniowanie UV o znacznie wyższej intensywności. Produkując melatoninę mogą wykorzystywać jej właściwości antyoksydacyjne do ochrony przed uszkodzeniami wywoływanymi przez te czynniki.

Zdolność melatoniny do neutralizacji wolnych rodników, zwłaszcza niebezpiecznych rodników hydroksylowych, jest bardzo szczegółowo badana. Okazało się, że jest ona bardziej skutecznym antyoksydantem niż inne znane naturalne związki o takiej funkcji, jak np. tokoferole czy kwas askorbinowy (popularna i modna w kosmetykach wit. E i C), oprócz tego stymuluje enzymy antyoksydacyjne.

Melatonina pochodząca z roślin ma taką samą budowę chemiczną jak melatonina produkowana u zwierząt i jest biozgodna z melatoniną ludzką. Masa molowa wynosi 232,28g/mol.

Ekstrakt ten ma barwę jasno – żółto – bursztynową i charakterystyczny przyjemny zapach. Głównym składnikiem tego olejowego ekstraktu jest oczywiście melatonina, której działanie jest znacząco wspierane przez inne ważne składniki charakterystyczne dla danych roślin takie jak:

Kwasy tłuszczowe – kwas linolowy, oleinowy, palmitynowy, linolenowy, stearynowy.

Steroidy (substancje niezmydlające się) – beta-sitosterol, delta-5-awenasterol, kampesterol, stigmasterol, skwaleny.

Antyoksydanty – tokoferole i tokotrienole.

Przede wszystkim dla właściwości antyoksydacyjnych warto zainteresować się melatoniną. Wolne rodniki powstają w organizmie naturalnie i w rozsądnej są ilości potrzebne np. do zwalczanie infekcji. W normalnych warunkach organizm w mniejszym lub większym stopniu potrafi sobie poradzić z większością wolnych rodników przy pomocy endogennych antyoksydantów, np. dysmutazy ponadtlenkowej, katalazy, reduktazy glutationu i peroksydazy. Jednak w obecnych czasach większość z nas jest narażona na większy wpływ wolnych rodników. Ich powstawanie przyspiesza dym papierosowy, silny i długotrwały stres, wdychane z powietrzem spaliny, długie opalanie się oraz smażone czy wędzone pożywienie. Wolne rodniki są przyczyną wielu chorób. Wpływają też niekorzystnie na stan naszej skóry, niszczą lipidy naskórka, uszkadzają jego naturalną barierę ochronną, skóra staje się sucha i podrażniona, niszczą włókna kolagenowe i elastylowe, w skrajnych przypadkach uszkadzają strukturę DNA i mogą powodować raka skóry.

W wielu badaniach in vivo i in vitro wykazano, że funkcją melatoniny wytwarzanej w skórze i oku jest m.in. ochrona przed stresem oksydacyjnym wywołanym promieniowaniem UVB i UVA. Badania in vitro, w których naświetlano promieniowaniem UVB keratynocyty, fibroblasty i leukocyty, wskazują, że melatonina zmniejsza procent uszkodzonych komórek. Ze względu na właściwości ochronne coraz częściej rozważa się możliwość stosowania melatoniny w kremach przeciwsłonecznych. Udowodniono również, że zastosowanie wit. C i E w połączeniu z melatoniną znacząco zwiększa efekt ochronny przeciwko promieniowaniu UV niż stosowanie samych witamin jako przeciwutleniaczy.

Jak widać Fitomelatonina to bardzo interesujący naturalny związek chemiczny. Ma szerokie zastosowanie w dermokosmetologii. Jej działanie nie ogranicza się jednak tylko do naszej fizyczności, lecz wpływa także pośrednio na stan naszego umysłu – dlatego też można ją nazwać psychokosmetykiem. Poprzez poprawę jakości naszego snu, regulację rytmów dobowych, poprawę funkcjonowania układu immunologicznego, ograniczenie destrukcyjnego działania wolnych rodników wpływa na komfort naszego życia psychicznego.


Bibliografia :

„Ochronna rola melatoniny podczas działania promieniowania UV” –

Ilona Iżykowska, Aleksandra Piotrowska, Marzena Podhorska-Okołów, Marek Cegielski, Maciej Zabel, Piotr Dzięgiel

„Melatonina, wielofunkcyjna cząsteczka sygnałowa w organizmie ssaka: miejsca biosyntezy, funkcje, mechanizmy działania” – Krystyna Skwarło – Sońta, Paweł Majewski

„Znaczenie kliniczne melatoniny” – prof. Michał Karasek

“Review A review of the evidence supporting melatonin’s role as an antioxidant. [J Pineal Res.]” – Reiter RJ, Tan DX, Terron MP, Flores LJ, Czarnocki Z.

“Effect of topical creams containing vitamin C, a copper-binding peptide cream and melatonin compared with tretitonin on the ultrastructure of normal skin” – Abdulghani A.A., Sherr A., Shirin S et al; Dis. Manag., 1998; 1: 136–141

” Topical melatonin in combination with vitamins E and C protects skin from ultraviolet-

induced erythema: a human study in vivo” – Dreher F, Gabard B., Schwindt D.A., Maibach H.I.; Br. J. Dermatol., 1998; 139: 332–339

” Transdermal delivery of a pineal hormone: melatonin via elastic liposomes. Biomaterials” – Dubley V., Mishra D., Asthana A., Jain N.K.; 2006; 27: 3491–3496

“Percutaneous penetration of topically applied melatonin in a cream and an alcoholic solution. Skin Pharmacol” – Fischer T.W., Greif C., Fluhr J.W., Wigger-Alberti W., Elsner P.; Physiol., 2004; 17: 190–194

” Melatonin suppresses reactive oxygen species induced by UV irradiation in leukocytes” – Fischer T.W., Scholz G., Knöll B., Hipler U.C., Elsner P; J. Pineal Res., 2004; 37: 107–112

“Melatonin increases survival of HaCaT keratinocytes by suppressing UV-induced apoptosis” – Fischer T.W., Zbytek B., Sayre R.M., Apostolov E.O., Basnakian A.G.,

Sweatman T.W., Wortsman J., Elsner P., Slominski A.; J. Pineal Res., 2006; 40: 18–26

” The effects of the melatonin on ultraviolet-B irradiated cultured dermal fi broblasts” – Ryoo Y.W., Suh S.I., Mun K.C., Kim B.C., Lee K.S; J. Dermatol. Sci., 2001; 27: 162–169